- หน้าแรก
- ใช้ในห้องเรียน
ครูสำหรับครูและนักเรียน
ใช้ในห้องเรียน: หนึ่งคาบ หลายชีวิต
ห้องเรียนหนึ่งห้องเกิดพร้อมกันได้ในวินาทีเดียว แล้วแยกย้ายไปใช้ชีวิตคนละประเทศ เมื่อกลับมาเทียบกัน นักเรียนจะเห็นด้วยตัวเองว่าจุดเริ่มต้นของชีวิตสำคัญแค่ไหน หน้านี้มีแผนกิจกรรมหนึ่งคาบ โจทย์ความน่าจะเป็น และคำถามสำหรับอภิปราย
ทำไมเกมนี้ใช้สอนได้ดี
เรื่องประชากรโลกและความเหลื่อมล้ำมักเป็นบทที่นักเรียนรู้สึกไกลตัว ตัวเลขอย่าง “อายุขัยเฉลี่ย” หรือ “อัตราการตายของเด็ก” อ่านในหนังสือแล้วก็ลืม แต่เมื่อนักเรียนได้เป็นเด็กคนหนึ่งในชนบทของประเทศที่ไม่เคยได้ยินชื่อ แล้วเห็นน้องในบ้านเสียชีวิตก่อนเข้าโรงเรียน ตัวเลขเดียวกันนั้นจะมีความหมายขึ้นมาทันที
เกมเล่นบนเบราว์เซอร์ ไม่ต้องติดตั้งแอป ไม่ต้องสมัครบัญชี และไม่ต้องใช้อีเมลของนักเรียน ใช้ได้ทั้งโทรศัพท์ แท็บเล็ต และคอมพิวเตอร์ในห้องคอม เหมาะกับกลุ่มสาระสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ทั้งภูมิศาสตร์และเศรษฐศาสตร์ ใช้เป็นโจทย์ความน่าจะเป็นในวิชาคณิตศาสตร์ได้ และยังเชื่อมกับสุขศึกษาเรื่องปัจจัยที่ส่งผลต่อสุขภาพได้ด้วย
แผนกิจกรรม 50 นาที
- นาทีที่ 0–5 ทายก่อนเล่น ให้นักเรียนทายว่าทั้งห้อง 40 คน จะมีกี่คนที่ได้เกิดในไทย และประเทศไหนจะออกบ่อยที่สุด เขียนคำตอบไว้บนกระดาน
- นาทีที่ 5–25 เล่น ตั้งความยาวชีวิตเป็นประมาณ 15 นาที แล้วแบ่งนักเรียนเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 4–6 คน แต่ละกลุ่มเปิด “ห้องออนไลน์” ของตัวเอง หรือใช้โทรศัพท์เครื่องเดียวส่งต่อกันในกลุ่ม ทุกคนในกลุ่มจะเกิดพร้อมกันและหยุดพร้อมกันที่อายุ 5, 10, 15, 20, 25 และ 30 ปี
- นาทีที่ 25–35 เก็บข้อมูล ให้ทุกคนบอกประเทศที่เกิด รายได้ครอบครัว และอายุตอนจบชีวิต ครูบันทึกเป็นตารางนับบนกระดาน
- นาทีที่ 35–45 อภิปราย ใช้คำถามในหัวข้อถัดไป เทียบผลจริงของห้องกับคำทายตอนต้นคาบ
- นาทีที่ 45–50 สรุป ให้นักเรียนเขียนหนึ่งย่อหน้าว่า อะไรในชีวิตตัวละครเป็นผลจากการตัดสินใจ และอะไรถูกกำหนดตั้งแต่วันเกิด
ห้องออนไลน์หนึ่งห้องรับได้สูงสุด 12 คน ถ้าอยากให้ทั้งห้องอยู่ในห้องเดียว ให้แบ่งเป็นสามถึงสี่ห้องแล้วค่อยเทียบผลระหว่างห้อง
โจทย์ความน่าจะเป็นจากผลของห้อง
ตัวเลขในเกมคำนวณเป็นโจทย์ได้จริง ความน่าจะเป็นที่นักเรียนหนึ่งคนจะได้เกิดในไทยคือราว 1 ใน 227 ห้องเรียน 40 คนจึงคาดว่าจะมีคนเกิดในไทยเพียง 0.2 คน แปลว่าส่วนใหญ่แล้วจะไม่มีใครได้เกิดในไทยเลย ส่วนอินเดียมีโอกาสราว 1 ใน 6 ทั้งห้องจึงคาดว่าจะมีคนเกิดในอินเดียราว 7.0 คน สามประเทศที่ออกบ่อยที่สุดคือ อินเดีย จีน ไนจีเรีย
ชวนนักเรียนคิดต่อว่า ความน่าจะเป็นที่ทั้ง 40 คนจะไม่มีใครเกิดในไทยเลยคือเท่าไร คำตอบคือ (1 − 4.4/1000) ยกกำลัง 40 หรือประมาณ 84% ผลจริงของห้องอาจไม่ตรงกับค่าคาดหมาย ซึ่งเป็นโอกาสดีที่จะอธิบายว่าทำไมต้องเล่นหลายครั้งถึงจะเห็นภาพสถิติ
คำถามชวนคิดหลังเล่น
- ชีวิตของใครในห้องยาวที่สุด และสั้นที่สุด อะไรทำให้ต่างกันมากขนาดนั้น
- มีเหตุการณ์ไหนที่ตัวละครเลือกเองได้ และมีเหตุการณ์ไหนที่เลือกไม่ได้เลย
- ถ้าเกิดในครอบครัวกลุ่มรายได้ต่ำสุดของประเทศรวย กับกลุ่มรายได้สูงสุดของประเทศยากจน ชีวิตไหนน่าจะยาวกว่ากัน ลองดูจากผลของห้อง
- บรรทัดตัวเลขจริงบรรทัดไหนที่ทำให้นักเรียนแปลกใจที่สุด และตัวเลขนั้นของไทยเป็นเท่าไร
- ทำไมเด็กไทยเกิดน้อยลง และเรื่องนี้จะส่งผลต่อชีวิตของนักเรียนเองอย่างไรในอีกสามสิบปี (ใช้ข้อมูลในหน้าโอกาสเกิดในประเทศไทย)
ข้อควรรู้สำหรับครู
เกมแนะนำสำหรับอายุ 15 ปีขึ้นไป เพราะมีเรื่องความเจ็บป่วย ความยากจน และความตาย ถ้าใช้กับนักเรียนมัธยมต้น ให้เปิดตัวเลือก “ไม่เอาฉากหนักๆ” ในการตั้งค่าของทุกเครื่องก่อนเริ่ม และควรบอกนักเรียนล่วงหน้าว่าตัวละครอาจเสียชีวิตตั้งแต่ยังเด็ก ซึ่งเกิดขึ้นได้จริงในหลายประเทศ
เกมไม่มีระบบบัญชีผู้ใช้ ความคืบหน้าของแต่ละคนเก็บอยู่ในเครื่องที่ใช้เล่น ถ้าใช้ห้องออนไลน์ รหัสห้อง ชื่อผู้เล่นที่พิมพ์ และสถานะของเกมจะผ่านเซิร์ฟเวอร์ของเราเพื่อให้ทุกคนเล่นพร้อมกันได้ แนะนำให้นักเรียนใช้ชื่อเล่นแทนชื่อจริง รายละเอียดอยู่ในนโยบายความเป็นส่วนตัว
สำหรับงานโครงงานระดับมัธยมปลาย ให้นักเรียนใช้หน้าปีเกิดของคุณ เทียบโลกในปีที่ตัวเองเกิดกับปีที่พ่อแม่หรือปู่ย่าเกิด แล้วนำเสนอว่าประชากรไทยเปลี่ยนไปอย่างไรภายในสามรุ่น